Hiện nay, mô hình giáo dục STEM đang được ứng dụng vào chương trình đào tạo tại nhiều quốc gia trên thế giới. Vậy giáo dục STEM là gì, có quan trọng không? Đón đọc ngay bài viết để hiểu rõ hơn về các lĩnh vực và những lợi ích mà phương pháp giáo dục này mang lại cho người học.

>> Tham khảo thêm:

STEM là gì?

Theo Wikipedia – Bách khoa toàn thư mở, STEM là một thuật ngữ được viết tắt bằng tiếng Anh để chỉ tên các ngành học liên quan đến:

  • Science (Khoa học)
  • Technology (Công nghệ)
  • Engineering (Kỹ thuật)
  • Mathematics (Toán)

Đây là thuật ngữ thường được dùng khi giải quyết các vấn đề liên quan đến chương trình giảng dạy và các chính sách về giáo dục trong các trường học nhằm nâng cao mức độ cạnh tranh trong quá trình phát triển khoa học, công nghệ. Thuật ngữ này có liên quan đến các vấn đề về an ninh quốc gia, phát triển nguồn lực và chính sách di dân. Ngay sau cuộc họp liên ngành về giáo dục khoa học tại Quỹ Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ (NSF) vào năm 1990, STEM đã được áp dụng phổ biến. Vào những năm 2000, thuật ngữ này đã xuất hiện trong văn bản liên quan đến việc cấp visa cho người nhập cư ở Mỹ. Một số từ đi kèm với thuật ngữ STEM được sử dụng trong các hội nghị về khoa học như: “STEM curriculum” (khung chương trình dạy học STEM), “STEM education” (giáo dục STEM), “STEM integration” (STEM tích hợp)… Điều này sẽ giúp cho khán thính giả hiểu hơn về ý nghĩa của thuật ngữ STEM.

Giáo dục STEM là gì? 

Giáo dục STEM (hay STEM education) là một cách tiếp cận liên ngành trong quá trình học. Trong đó các khái niệm học thuật được lồng ghép cùng với các bài học trong thực tế, học sinh được áp dụng kiến thức và kỹ năng liên quan đến các lĩnh vực toán học, khoa học, công nghệ và kỹ thuật vào trong các hoàn cảnh cụ thể. 

Đây cũng là một trong những phương pháp giáo dục sớm giúp học sinh nhận thấy được mối liên quan mật thiết giữa các kiến thức, đồng thời giúp các em vận dụng những kiến thức, kỹ năng đã được học vào việc giải quyết những vấn đề thực tiễn. 

Mô hình giáo dục STEM trong giảng dạy

Thuật ngữ STEM là gì và tầm quan trọng của giáo dục STEM (Nguồn: ICS Vietnam)

>> Tìm hiểu thêm:

Hiệu quả khi ứng dụng giáo dục STEM trong chương trình giảng dạy 

Ngoài những yếu tố trên, ứng dụng STEM trong giáo dục còn cung cấp cho học sinh những kỹ năng mềm cần thiết như tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, cộng tác hay giao tiếp… 

Giáo dục STEM dạy trẻ kiến thức tích hợp

Với phương pháp học truyền thống, kiến thức sẽ được truyền đạt một cách độc lập, ví dụ như: văn là văn, hóa là hóa, khoa học là khoa học mà không có bất kỳ sự liên quan hay gắn kết nào. Tuy nhiên, với hình thức giáo dục STEM, kiến thức sẽ được truyền đạt đan xen, lồng ghép với nhau, có sự kết hợp hài hòa giữa lý thuyết và thực tiễn. Mô hình này giúp các em có thể xử lý các trường hợp bất ngờ ngoài đời thực tốt hơn.

Giúp bé rèn luyện khả năng tự giải quyết vấn đề

Mô hình giáo dục STEM đề cao tính thực hành, giúp học sinh nâng cao  khả năng vận dụng tri thức, tư duy phản biện. Các bài học được thiết kế theo nhiều chủ đề, học sinh sẽ được tham gia vào các tình huống thực tế sau khi học xong lý thuyết. Từ đó, học sinh phải tự tìm tòi, phân tích và nghiên cứu tài liệu của tất cả các môn học có liên quan đến vấn đề nhằm tìm ra hướng giải quyết tối ưu nhất.

Khơi dậy sự sáng tạo của trẻ

Phương pháp giáo dục STEM khơi dậy được sự khéo léo cũng như khả năng sáng tạo của học sinh, giúp các em phát triển những ý tưởng và dự án đang có. Thay vì ép học sinh đưa ra những đáp án chính xác tuyệt đối, giảng dạy bằng mô hình STEM hướng đến cách thức và thái độ của học sinh khi tìm ra đáp án. Với phương châm hướng đến mục tiêu mỗi học sinh sẽ đóng vai trò là một nhà phát minh, một nhà khoa học. Các em sẽ tự tìm ra phương pháp học cho riêng mình, tự tìm hiểu lại kiến thức thầy cô truyền đạt theo cách của bản thân và tự chủ động mở rộng, xây dựng kiến thức mới. 

Trải nghiệm ứng dụng STEM vào giáo dục

Học sinh iSchool tổ chức trải nghiệm giáo dục STEM

Đặc trưng của giáo dục STEM

Có rất nhiều tranh luận khác nhau về mô hình giáo dục STEM.  Vì vậy, năm 2012, tổ chức các nhà nghiên cứu giáo dục khoa học Mỹ (viết tắt NARST) đã đưa ra các thuật ngữ về giáo dục STEM chi tiết và rõ ràng hơn, giúp tránh nhầm lẫn với các khái niệm của các ngành nghề trong lĩnh vực STEM, đó là “STEM- focused curriculum” (STEM – chương trình học tập trung), “STEM Integration” (chương trình tích hợp STEM) hay “Integrated STEM education” (mô hình giáo dục STEM tích hợp).

Những báo cáo và nghiên cứu gần đây đã chỉ ra được 5 đặc điểm chính của giáo dục STEM để phân biệt với các chương trình giáo dục trẻ em khác như sau:

  • Tập trung vào sự tích hợp: STEM chú trọng tập trung vào sự tích hợp nhiều môn học với nhau, trong đó đặc biệt nhấn mạnh vào khoa học và toán học.
  • Thách thức học sinh vượt lên chính mình: Thay vì phải học thuộc lòng để trả bài như cách dạy học truyền thống, học sinh sẽ được vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề thực tiễn. Từ đó, nâng cao năng lực sáng tạo, khả năng tư duy logic của học sinh.
  • Liên hệ với cuộc sống thực tế: Do sự tích hợp các kiến thức liên ngành nên phần lớn giáo dục STEM thiên về thực hành nhiều hơn là lý thuyết.
  • Hướng đến phát triển các kỹ năng của thế kỷ 21: STEM chú trọng nâng cao kỹ năng mềm cần có trong công việc ở thế kỷ 21 như: Kỹ năng làm việc nhóm, sáng tạo, tư duy phản biện và giải quyết vấn đề… 
  • Có tính hệ thống và gắn kết đa dạng giữa các bài học: Đây là một đặc điểm rất quan trọng giúp học sinh liên kết các kiến thức với nhau một cách đầy đủ và chặt chẽ.

>> Xem thêm:

Phương pháp giáo dục STEM được áp dụng rộng rãi

iSchool tổ chức trải nghiệm STEM bắn tên lửa

3 mức độ vận dụng phương pháp giáo dục STEM trong giảng dạy